Veel mensen eten te veel en verkeerd. Gezond eten levert een belangrijke bijdrage aan een gezond leven. Het levert de voedingsstoffen die nodig zijn om het lichaam gezond te houden. En het verkleint daarnaast het risico op chronische ziekten, zoals obesitas (extreem overgewicht), hart- en vaatziekten, diabetes en een aantal vormen van kanker. Gezond eten is niet alleen de basis voor gezond leven maar ook voor een gezond gewicht. Gezond eten betekent met gezond verstand bewuste keuze's maken.

Om gezond te eten, is het belangrijk gevarieerd te kiezen uit de volgende product groepen, bekend als de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum:

1. Groente en fruit
Belangrijk vanwege: vitamines, zoals vitamine C en foliumzuur, mineralen zoals kalium, vezels en bioactieve stoffen. Groenten en fruit zijn voedingsmiddellen die naar verhouding weinig caloriën en veel voedingsstoffen leveren. Het verlaagt het risico op chronische ziekten. Aanbevolen wordt om minimaal twee ons groente per dag te eten en twee ons fruit.

2. Brood en granen en peulvruchten
Waaronder begrepen (ontbijt)granen, aardappelen, rijst, pasta en peulvruchten Belangrijk vanwege: koolhydraten, eiwit, vezels, B-vitamines en mineralen. Het betreft vezelrijke producten, die veel voedingsstoffen bevatten. Ze geven een voldaan gevoel na elke maaltijd, dus heb je daarna minder trek in 'verkeerde' calorierijke hapjes. In Nederland wordt er te weinig van deze plantaardige producten gegeten. Eet elke dag een aantal sneetjes brood. Ook een aardappel is zeker aan te bevelen.

3. Zuivel, vlees(waren), vis, ei en vleesvervangers
Belangrijk vanwege: eiwit, mineralen zoals ijzer en calcium, B-vitamines en visvetzuren. Deze groep kan veel verzadigd vet bevatten. Het is dus aan te bevelen om te kiezen voor de magere en de halfvolle varianten. Vooral een tot twee keer per week vis eten is verstandig met het oog op preventie van chronische ziekten.

4. Vetten en olie
Belangrijk vanwege: vitamine A, D en E en essentiële vetzuren. Vetten zorgen ervoor dat we elke dag voldoende vitamine A, D en E en essentiële vetzuren binnenkrijgen. Gebruik wel producten met zo min mogelijk verzadigd vet, zoals halvarines, zahcte margarine en vloeibare bak- en braadproducten.

5. Dranken
Belangrijk vanwege: water. Gemiddeld moet eenieder minimaal twee liter vocht drinken. Let op het aantal caloriën in de drank! Drink koffie en thee het liefst zonder suiker.

Bovenstaande groepen voedingsmiddelen vormen samen de basis vormen voor een gezonde voeding.  

Snoep, koek en sausen
Naast de basisvoedingsmiddelen zijn er andere voedingsmiddelen zoals sausen, snacks, koek, snoep en gebak. Deze worden graag gegeten, maar ze zijn minder belangrijk voor het leveren van voedingsstoffen. Daarom staan deze voedingsmiddelen niet in de Schijf van Vijf. Ze leveren vaak wel veel calorieën in de vorm van vet en/of toegevoegde suikers. Hoeveel ervan gegeten kan worden, hangt af van de calorieën die ze leveren. Gebruik van deze voedingsmiddelen niet te veel zodat het gewicht gezond blijft.

Om gezond te eten zijn ook de volgende aandachtspunten van belang:

1. Eet gevarieerd
Er is niet één voedingsmiddel dat alle voedingsstoffen in voldoende mate bevat. Wie gevarieerd eet, krijgt alle stoffen binnen die nodig zijn. Bovendien wordt het risico op het binnenkrijgen van eventueel aanwezige ongezonde stoffen gespreid.

2. Niet te veel
Om op een gezond gewicht te blijven, is het belangrijk gevarieerd en gezond te eten met niet te veel calorieën en veel te bewegen. Een gezond lichaamsgewicht verkleint de kans op chronische ziekten. Iemand met een te hoog gewicht heeft meer kans op hart- en vaatziekten, diabetes en bepaalde vormen van kanker.

3. Minder verzadigd vet
Kies voor producten met onverzadigd vet. Beperk het gebruik van verzadigd vet (en transvet). Dit vermindert de kans op hart- en vaatziekten. Vet is wel nodig als bron van onverzadigde vetzuren, vitamine A, D en E en energie. Het eten van één tot twee keer vis per week is van belang vanwege de gezonde visvetzuren.

4. Veel groente, fruit en brood
Een gezonde voeding bevat ruime porties groente, fruit en brood. Groente, fruit en brood zijn vezelrijke voedingsmiddelen die in verhouding tot hun volume en gewicht weinig calorieën en veel voedingsstoffen leveren. Er wordt dus niet snel te veel van gegeten. Dit is belangrijk voor mensen die letten op hun gewicht. Bovendien verlaagt een ruime consumptie van groente en fruit het risico op chronische ziekten.

5. Veilig
In voedsel kunnen ongezonde stoffen en bacteriën voorkomen. Ons voedsel is nog nooit zo veilig geweest, maar honderd procent veilig voedsel bestaat niet. Thuis zijn consumenten zelf verantwoordelijk voor de veiligheid. Met het nemen van een aantal eenvoudige maatregelen kan besmetting en ziekte, bijvoorbeeld het risico van een voedselinfectie of -vergiftiging, worden verkleind of voorkomen.

Eet dus elke dag een product uit een vak van de Schijf van Vijf en respecteer daarbij de bovenstaande vijf regels, dan legt u een goede basis voor een gezonde voeding en de voorkoming van chronische ziekten. Uiteraard dient u naast de gezonde voeding ook te zorgen voor voldoende beweging.

Wilt u meer weten over gezonde voeding, aanbevolen hoeveelheden  e.d., surf dan naar de site van het Voedingscentrum: http://www.voedingscentrum.nl.